ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

463
ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

ونجلیس (Vangelis) با نام یونایی (اوانگالوس اودیسئاس پاپاتاناسیو – Evanghelos Odysseas Papathanassiou) در ۲۹ مارس ۱۹۴۳ میلادی، در شهر ولوس، کشور یونان (Greece) چشم به جهان گشود. وی آهنگساز و نوازنده ی مشهور سبک الکترونیک (Electronic music)، امبینت (Ambient music)، نیو اِیج (New-age music)، پراگرسیو (Progressive rock)، جاز (jazz) و پاپ راک (Pop rock) است.

ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

آشنایی ابتدایی با موسیقی

ونجلیس، موسیقی را از چهار سالگی آغاز نمود و چون از حضور در کلاس موسیقی محروم بود بیشتر به عنوان یک موسیقیدان خودآموخته شناخته می‌شود. البته زمانی که ونجلیس شش ساله بود، والدینش او را در یک مدرسه ی تخصصی موسیقی در شهر آتن ثبت نام می‌کنند. وی اولین بار در شش سالگی قطعاتی را روی پیانو اجرا کرد. شاید عدم استقبال او از فراگرفتن درس‌های پیانو در قالب سنتی آن دوره، موجب شد تا او با موسیقی مبتنی بر خواندن و نوشتن نت (note) بیگانه باشد. وی بعدها در مصاحبه با مجله لایف (Life) درباره عدم توانایی خواندن  زبان نوشتاری موسیقی (note) چنین می‌گوید:

وقتی معلم‌هایم از من می‌خواستند تا چیزی را برای آنها بنوازم، تظاهر می‌کردم که دارم از روی نت می‌خوانم درحالی‌ که از حفظ آن را اجرا می‌کردم. البته آنها این حقه ی من را می‌فهمیدند، اما اصلا برایم مهم نبود.

ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

ونجلیس، دوره ی حرفه‌ای موسیقی خود را با همکاری در گروه‌های موسیقی دهه ی ۱۹۶۰ مانند آفرودیت چایلد (Aphrodite’s Child) آغاز کرد. از میانه‌های دهه ی  ۱۹۷۰ به ساخت موسیقی برای چند مستند درباره ی جانوران و طبیعت روی آورد که موفقیت این کارهای او سبب شد تا به موسیقی فیلم علاقه ی بیشتری نشان دهد. در اوایل دهه ی۸۰ میلادی ونجلیس به عنوان یک پروژه ی جانبی، به همراه جان اندرسون (John Anderson)،خواننده ی گروه پراگرسیو راک انگلیسی (English progressive rock groups)، چند آلبوم را تحت عنوان جان و ونجلیس عرضه کرد.

ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

سال‌های پیشرفت

زمانی‌که تلاش آفرودیت چایلد (Aphrodite’s Child) برای ورود به بریتانیا ناکام می‌ماند این گروه خود را در پاریس مستقر می‌سازد و به این ترتیب نخستین آلبوم خود را در فرانسه تولید می‌کند که در بیشتر نقاط اروپا مورد توجه قرار می‌گیرد. اما این گروه به‌خاطر اختلافات داخلی از هم می‌پاشد. ونجلیس در مدت همکاری با آفرودیت چایلد (Aphrodite’s Child) به فعالیت‌های انفرادی نیز می‌پرداخت اما این جدایی موجب تمرکز بیشتر وی روی این‌ گونه فعالیت ها شد. وی در این مدت نخستین آلبوم انفرادی و رسمی خود را با نام زمین (Earth) منتشر می‌سازد که البته با همکاری چند هنرمند دیگر همراه بود. این همکاری برای مدت کوتاهی تحت عنوان اودیسه (Odyssey) و با تولید یک تک ترانه با نام «هو» ادامه یافت. در سال ۱۹۷۴ ونجلیس به فکر پیوستن به یک گروه پراگرسیوراک دیگر با نام یس (Yes) می‌افتد، اما هرگز این تفکر را عملی نمی‌کند. وی پس از نقل مکان به لندن و راه‌اندازی یک استودیوی شخصی، چند آلبوم الکترونیکی بسیار موفق را تولید می کند که در میان آنها می‌توان به آلبوم بهشت و جهنم (Heaven and Hell) محصول سال ۱۹۷۵اشاره کرد.

او در سال ۱۹۸۰ موسیقی دو تئاتر را ساخت. الکترا (Electra) به کارگردانی مایکل کاکویانیس (Michael Cacoyannis) در یونان و مده آ (Medea) ساخته نوریا اسپر (Nuria Esper) در اسپانیا. ایرنه پاپاس (Irene Papas) بانوی بازیگر یونانی ( که در فیلم محمد روسل الله «ص» نقش هند جگر خوار را ایفا می کرد) در هردو اجرا نقش اول را داشت و به دنبال آشنایی با ونجلیس ساخت موسیقی دو نمایشنامه از مدرسه ی هنری خود را به او سپرد، هکیوبا و زنان تروا (که سال ۲۰۰۱ در والنسیا و ۲۰۰۳ در رم اجرا شد.)

ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

 ورود به صنعت سینما

شاید مهم‌ترین عامل ورود ونجلیس به دنیای سینما همکاری او با فردریک روسیف کارگردان معروف فرانسوی بود. در واقع ونجلیس با ساخت موسیقی متن فیلم‌هایی مستند درباره حیات وحش که روسیف کارگردانی آنها را بر عهده داشت، پروژه‌های موفقی را در کارنامه خود ثبت کرد. این همکاری‌ها موجب شد تا ونجلیس از سوی چندین کارگردان مطرح جهان مورد توجه قرار گیرد. در سال ۱۹۸۱ جایزه اسکار برای موسیقی فیلم ارابه‌های آتش (Chariots of Fire) را به عنوان آهنگساز آن فیلم دریافت کرد. تک‌ آهنگ «ارابه‌های آتش» که برای آلبوم موسیقی این فیلم عرضه شد توانست تا جایگاه نخست ۱۰۰ آهنگ داغ بیلبورد انتخاب شود، همچنین از این تک‌ آهنگ در مسابقه‌های المپیک ۲۰۱۲ لندن و درهنگام اهدای مدال استفاده شد. این فیلم همچنین جایزه ی اسکار بهترین فیلم سال را نیز از آن خود کرد. وی دیگر به عنوان یکی از آهنگسازان مطرح صنعت سینمادر جهان مطرح گردیده بود و همچنین در سال ۱۹۹۱ برای عضویت در هیات داوران جشنواره فیلم کن انتخاب گردید، اما بی‌تردید یکی از شاهکارها و بیاد ماندنی‌ترین آثار ونجلیس به همکاری وی با ریدلی اسکات (Ridley Scott) در سال ۱۹۹۲ با فیلم فتح بهشت (Conquest of Paradise) با بازی ژرار دوپاردیو (Gerard Depardieu) بازمی‌گردد که برای بزرگداشت پانصدمین سالگرد سفر کریستوفر کلمبوس (Christopher Columbus) به دنیای جدید ساخته شده بود.

ریدلی اسکات (Ridley Scottدر مصاحبه ای مطبوعاتی رسما اعلام کرده بود: من آهنگسازان و موسیقی دانان بسیاری را می شناختم اما معتقد بودم تنها کسی که می تواند موسیقی فیلم فتح بهشت (Conquest of Paradise) را به شاهکاری جهانی تبدیل کند، ونجلیس (Vangelis) است.

ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

سایر کارها

  • مراسم افروختن مشعل المپیک در سئول ۱۹۸۸
  • مراسم تقدیم مشعل از یونان به استرالیا در المپیک ۲۰۰۰ سیدنی
  • سرود افتتاحیه جام جهانی فوتبال ۲۰۰۱ (توسط خودش اجرا نشد)
  •  مراسم تقدیم مشعل از استرالیا به یونان در المپیک ۲۰۰۴ آتن
  • طراحی و اجرای برنامه معرفی سمفونی کورال خودش به نام میتودیا (Mythodia) در معبد ژوپیتر به همراهی کاتلین بتل (Kathleen Battle) ، جسی نورمن (Jessye Norman)، ارکستر متروپولیتن لندن و گروه کر اپرای یونان. میتودیا با توجه به اینکه با همراهی یک ارکستر سمفونیک کامل اجرا شده است نقطه عطف دیگری در کارنامه هنری ونجلیس به شمار می آید. این اثر توسط ناسا – سازمان تحقیقات فضایی آمریکا – برای همراهی با گزارش ماموریت ادیسه مریخ ۲۰۰۳ انتخاب شد.  خوشبختانه سهم بزرگ ونجلیس در دنیای هنر و علم نادیده گرفته نشده است و او علاوه بر جوایز اسکار، اکو، شیرطلایی، ماکس استاینر، آپولو، IFPI (اتحادیه بین المللی دستاوردهای صوتی) و جوایز متعدد دیگر، دو نشان شوالیه گری Chevalier de l´ Ordre des Arts et des Lettres (شوالیه هنر وادب،نشانی برجسته که توسط وزارت فرهنگ فرانسه به دستاوردهای چشمگیر هنری تعلق میگیرد) و Chevalier de la Légion d´Honneur (بالاترین نشان افتخار فرانسه که در سال ۱۸۰۲ توسط ناپلئون بناپارت پایه گذاری شد و به خدمات ارتشی و انسانی عالی تعلق می گیرد.) را دریافت نموده است.
  • مرکز ستاره شناسی بین المللی Union’s Minor Planet واقع در رصد خانه اسمیتسونیان، سیاره کوچکی را به افتخار او ونجلیس نام نهاده اند. ونجلیس در سال ۲۰۰۳ موفق به دریافت نشان خدمات عمومی از ناسا شد که یکی از بالاترین نشان هایی است که توسط این سازمان به شخص غیر دولتی اعطا شده است.
  • ساخت موسیقی متن فیلم اسکندر”” Alexander ساخته الیور استون که فیلمی تاریخی در باره اسکندر مقدونی است.
  • و اجرای آلبوم ها و …

ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت ونجلیس خالق قطعه ی شاهکار فتح بهشت

موسیقی ونجلیس تاکید بسیار زیادی روی سینث‌ سایزر (Synthesizer) دارد. برخی از کارشناسان و صاحب نظران، موسیقی او را به یک ارکستر الکترونیکی تشبیه کرده‌اند. به گفته ی وی: «تکنولوژی و موسیقی همیشه با هم بوده‌اند و موسیقی هرچه باشد، یک علم است». درباره ی ساخت موسیقی فیلم‌ نیز می توان به تبحر خاص این استاد مسلم آهنگسازی اشاره کرد که کار وی به محض دیدن نسخه خام یک فیلم آغاز می‌شود. این آهنگساز خود را مانند تونلی می‌داند که آشوب صداها پس از عبور از آن مبدل به موسیقی تکامل یافته می شود.

در ایران نیز بسیاری از کارهای این هنرمند به سمع شنوندگان رسیده که از آن جمله می توان به  موسیقی آرامی که در تلویزیون ایران همیشه ثانیه‌هایی قبل از اخبار پخش می‌شد به نام “دختر کوچک دریا” نام اصلی “La Petite Fille de la mer” که از آثار معروف و به یادماندنی اوست یاد کرد. ونجلیس با بیش از ۵۰ سال فعالیت در عرصه ی موسیقی توانسته بیش از ۵۲ آلبوم منتشر کند و از وی همواره به عنوان یکی از برترین آهنگسازان موسیقی الکترونیک در همه ی دوران ها یاد می‌شود.